İstanbul, nüfus büyüklüğü, sosyoekonomik çeşitliliği, iç ve dış göç hareketleri ile çok katmanlı toplumsal yapısı nedeniyle engellilik alanında farklılaşan ve artan ihtiyaçların yoğun olarak yaşandığı bir kenttir. Bu bağlamda engellilik, ekonomik ve sosyal statüsü ne olursa olsun toplumun tüm kesimlerini etkileyen çok boyutlu bir olgu olarak İstanbul’da da önemli bir sosyal politika alanı olarak karşımıza çıkmaktadır. Tarihsel süreç içerisinde hem toplumun hem de engelli bireylerin engelliliği algılama biçimleri değişmiş; engelliliği bir kader, trajedi ya da bireysel eksiklik olarak değerlendiren anlayış giderek zayıflamış, engelliliği insan çeşitliliğinin doğal bir parçası olarak ele alan ve engelli bireylerin karşılaştıkları engelleri bir insan hakları meselesi olarak değerlendiren yaklaşım güç kazanmıştır.
İstanbul’da engellilik alanında yürütülen çalışmalar; il ve ilçe teşkilatları, sosyal hizmet merkezleri, sağlık ve eğitim kurumları, yerel yönetimler ve sivil toplum kuruluşlarının katılımıyla, bütüncül ve hak temelli bir anlayışla sürdürülmektedir. Bu çalışmaların temel amacı, engelli bireylerin ve ailelerinin yaşam koşullarını iyileştirmek, hizmetlere erişimi kolaylaştırmak ve toplumsal yaşama katılımı desteklemektir. Bu kapsamda tüm hak alanlarında politika ve programların oluşturulması ve hizmetlerin sunumunda, engellilik kapsayıcı yaklaşımın ortak bir payda olarak benimsenmesi; yasal, kurumsal ve uygulamaya yönelik çalışmaların güçlü bir iş birliği, koordinasyon ve katılımcılık anlayışıyla hayata geçirilmesi İstanbul ilinde öncelikli bir hedef olarak ele alınmaktadır. Bu ulusal politika ve yasal çerçeve doğrultusunda İstanbul ili, nüfus yoğunluğu, hizmet çeşitliliği ve kurumsal yapıların çok katmanlılığı nedeniyle otizm alanında yürütülen hizmetlerin eşgüdüm içinde planlanmasını zorunlu kılan illerin başında gelmektedir. İl genelinde sağlık, eğitim, sosyal hizmetler, yerel yönetimler ve sivil toplum kuruluşları tarafından sunulan çok sayıda hizmet bulunmakla birlikte; bu hizmetlerin aileler açısından erişilebilir, anlaşılır ve bütüncül bir sistem içinde sunulması, uygulamada özel bir rehberlik ve koordinasyon ihtiyacını ortaya çıkarmaktadır.
Bu rehber; Otizm Spektrum Bozukluğu (OSB) Olan Bireylere Yönelik II. Ulusal Eylem Planı (2023–2030) ile Otizm Spektrum Bozukluğu tanısı alan bireylerin ailelerine yönelik bireysel sosyal hizmet danışmanlığı uygulama planı esas alınarak, İstanbul ilinde bu danışmanlık hizmetini yürütecek meslek mensuplarına ve ailelere yol göstermek amacıyla hazırlanmıştır. Rehber, ulusal düzeyde belirlenen amaç, ilke ve hedeflerin İstanbul’un özgün hizmet yapısı içinde uygulanabilirliğini güçlendirmeyi, kurumlar arası iş birliğini artırmayı ve sahada ortak bir uygulama dili oluşturmayı hedeflemektedir. İstanbul’da yürütülecek bireysel sosyal hizmet danışmanlığı uygulaması; otizmli bireylerin ailelerinin tanı sürecinden itibaren karşılaştıkları psikososyal, ekonomik ve hizmet erişimine ilişkin ihtiyaçların bütüncül biçimde ele alınmasını, ailelerin güçlendirilmesini ve kamu hizmetlerine etkin yönlendirilmesini esas almaktadır. Bu kapsamda rehber, meslek mensuplarının görev, sorumluluk ve uygulama sınırlarını netleştirerek; danışmanlık hizmetinin planlı, izlenebilir ve sürdürülebilir biçimde yürütülmesini destekleyen bir uygulama çerçevesi sunmaktadır.
